تعریف و نمای کلی
-
سوزش و التهاب پوست که با قرمزی، گرمی، درد و حساس شدن همراه است و معمولاً چند ساعت پس از آفتابسوختگی ظاهر میشود
علائم شایع آفتابسوختگی
-
قرمزی یا صورتی شدن پوست (در پوستهای تیرهتر تشخیص آن ممکن است دشوارتر باشد).
-
گرم یا داغ شدن پوست
-
درد، حساسیت و خارش
-
تورم و تاولهای کوچک پر از مایع (که ممکن است ترک بخورند)
-
در موارد شدید: سردرد، تب، تهوع و خستگی
-
درگیری چشمها (احساس درد یا خشکی در چشمها)
علت اصلی
-
مواجهه بیش از حد با نور ماوراءبنفش (UVA و UVB) که به DNA و سلولهای پوستی آسیب میزند و باعث بروز التهاب و گشاد شدن رگها میشود.
-
انعکاس اشعه UV توسط آب، شن، برف یا سطوح بازتابدهندهی دیگر ممکن است باعث سوختگی حتی در روزهای ابری شود.
عوامل خطر
-
پوست روشن یا موهای قرمز با استعداد سوختگی زیاد
-
زندگی در مناطق آفتابی، گرم یا ارتفاع بالا
-
فعالیتهای بیرونی یا شنا در آب (پوست مرطوب راحتتر میسوزد)
-
مصرف داروهای حساسکننده به نور
عوارض احتمالی آفتابسوختگی
-
پیری زودرس پوست (چروک، لکههای تیره، کاهش حالت ارتجاعی)
-
ضایعات پیشسرطانی مانند کراتوزهای آکتینیک
-
افزایش خطر ابتلا به سرطان پوست از جمله ملانوما
-
آسیب به چشم (کدورت عدسی، سوختگی قرنیه یا «برفکوری»)
درمان و مراقبت خانگی پیشنهادی
-
داروهای مسکن بدون نسخه مانند ایبوبروفن یا استامینوفن
-
خنک کردن پوست: کمپرس سرد، حمام با آب خنک و کمی جوششیرین
-
مرطوبسازی پوست: استفاده از ژل یا لوسیون آلوئهورا یا کالامین (سرد شده در یخچال)
-
درمان خارش: کرم هیدروکورتیزون ۱٪ یا آنتیهیستامین خوراکی
-
عدم دستکاری تاولها: در صورت پاره شدن، ناحیه را تمیز کنید، پماد آنتیبیوتیک بزنید و بانداژ غیرچسبان استفاده کنید
-
هیدراته ماندن بدن: نوشیدن مایعات کافی
-
اجتناب از قرارگیری مجدد در معرض آفتاب هنگام بهبود علائم آفتابسوختگی
⚠️ محصولات حاوی بنزوکائین (مثل محصولات بیحسکننده موضعی) ممکن است باعث واکنشهای پوستی یا اختلالات خونسازی شوند و بهتر است با احتیاط استفاده شوند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
-
پوشش وسیع یا شدید پوست با تاولهای بزرگ
-
تورم شدید، قرمزی یا درد غیرقابل تحمل
-
تب بالا (بیش از ۳۹.۴ °C)، تهوع، تعریق زیاد، تشنج یا گیجی
-
علائم عفونت (مانند چرک، خطوط قرمز)
-
تغییرات چشمی یا بینایی
-
اگر درمان خانگی جواب ندهد یا علائم وخیمتر شوند
پیشگیری مؤثر
-
استفاده از کرم ضدآفتاب با طیف محافظت گسترده (UVA/UVB) با SPF حداقل ۳۰، حداقل ۱۵–۳۰ دقیقه قبل از قرارگیری در آفتاب
-
تجدیدنظر در مصرف ضدآفتاب: هر دو ساعت یا پس از شنا یا تعریق زیاد
-
پوشیدن لباس محافظ، کلاه لبهدار و عینک آفتابی
-
اجتناب از آفتابسوختگی بین ساعات قوی تابش (۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر)
-
توجه به داروهایی که ممکن است حساسیت پوستیتان به نور را افزایش دهند