مقدمه
سرطان پستان یکی از شایعترین سرطانها در زنان در سراسر جهان است. بیش از نیمی از موارد ابتلا در زنانی رخ میدهد که هیچ عامل خطر آشکاری بهجز سن و جنسیت ندارند. شناسایی زودهنگام و دسترسی به درمان مناسب، کلید کاهش مرگومیر است.
آمار و گسترهی بیماری
-
در سال ۲۰۲۲، حدود ۲٫۳ میلیون زن به سرطان پستان مبتلا شدند و تقریباً ۶۷۰ هزار نفر جان باختند.
-
سرطان پستان شایعترین نوع سرطان در زنان در ۱۵۷ کشور از بین ۱۸۵ کشور است.
-
حدود ۰٫۵ تا ۱٪ موارد سرطان در مردان اتفاق میافتد.
عوامل خطر
-
زن بودن و افزایش سن (بیشتر در زنان بالای ۴۰ سال)
-
چاقی به ویژه بعد از یائسگی
-
مصرف الکل بیش از حد
-
سابقه خانوادگی سرطان پستان یا ژنهای جهشیافته مانند BRCA1 و BRCA2
-
استفاده از هورمون درمانی پس از یائسگی
-
عدم فعالیت بدنی کافی و وزن بالا مداوم

علائم هشدار و نشانهها
هرچند اغلب در مراحل اولیه بدون علامت است، اما در مراحل پیشرفته میتواند علائمی داشته باشد مانند:
-
وجود توده یا برجستگی جدید در پستان یا زیر بغل
-
تغییر در اندازه، شکل، یا ظاهر پوست پستان
-
فرورفتن نوک پستان یا ترشح خونی
-
زخم یا قرمزی پوست، فرو رفتگی یا تاب برداشتن پوست
-
تورم، درد یا احساس سنگینی در پستان
تشخیص و مدیریت
-
معاینه بالینی، ماموگرافی و تصویربرداریهای کمکی
-
نمونهبرداری (بیوپسی) برای تعیین ماهیت توده
-
روش درمانی بر اساس نوع سرطان، میزان گسترش و وضعیت بیمار ترکیبی است: جراحی، پرتودرمانی، شیمیدرمانی، هورموندرمانی و درمانهای هدفمند
-
اجرای استراتژیهای تشخیص زودهنگام (screening) و تشخیص سریع بسیار مهم است
چشمانداز جهانی و تلاشها
سازمان جهانی بهداشت با تأسیس ابتکار جهانی سرطان پستان (Global Breast Cancer Initiative) در تلاش است مرگومیر ناشی از سرطان پستان را در سطح جهانی کاهش دهد. هدف تعیین شده: کاهش سالانه ۲٫۵٪ مرگها تا سال ۲۰۴۰ با تمرکز بر آگاهیرسانی، تشخیص زودهنگام و دسترسی به درمان کامل.