درد شکمی (Abdominal Pain): علل، علائم، تشخیص و درمان

درد شکمی چیست؟

درد شکمی به ناراحتی در ناحیه بین دنده‌ها و لگن گفته می‌شود. این درد می‌تواند خفیف یا شدید، تیز یا مبهم، مداوم یا متناوب باشد. بعضی اوقات درد ناشی از مشکلی در اندام داخلی شکم است، گاهی از دیواره شکم و گاهی حتی از نقاط دیگر بدن مانند قفسه سینه یا لگن احساس می‌شود.

علائم مرتبط با درد شکمی

• احساس فشار، گرفتگی، سوزش، تیرکشیدن یا درد مبهم

• درد ممکن است موضعی (یک نقطه خاص) یا گسترده باشد

• همراه با علائم دیگر مثل تب، تهوع، استفراغ، تغییر در اجابت مزاج، خون در مدفوع یا ادرار

• در موارد شدید: نفخ شدید، احساس حساسیت به لمس، زردی پوست یا چشم‌ها

علل شایع درد شکمی

بیشتر دردهای شکمی خفیف و گذرا هستند، اما گاهی می‌توانند ناشی از مشکلات جدی باشند:

علل معمول و کمتر جدی

• سوء‌هاضمه، گاز و نفخ

• یبوست

• عفونت ویروسی دستگاه گوارش (گاستروانتریت)

• رفلکس معده (GERD)

• قاعدگی و دردهای مرتبط با چرخه‌ی قاعدگی

علل جدی‌تر و ناشی از اندام‌ها

• سنگ کیسه صفرا، التهاب کیسه صفرا

• زخم معده یا دوازدهه

• التهاب لوزالمعده

• آپاندیسیت

• انسداد روده

• عفونت کلیه یا سنگ کلیه

• بیماری التهابی روده

• بیماری‌های لگنی در زنان (کیست تخمدان، اندومتریوز)

• ایسکمی روده (اختلال در خون‌رسانی روده‌ای)

محل درد؛ راهنمای تشخیص

تقسیم شکم به چهار ربع (چپ بالا، چپ پایین، راست بالا، راست پایین) به تشخیص کمک می‌کند:

• درد ربع بالا راست → احتمال مشکلات کبد یا کیسه صفرا

• درد ربع بالا چپ → لوزالمعده، طحال یا معده

• درد ربع پایین راست → آپاندیس

• درد ربع پایین چپ → روده بزرگ، بیماری‌های لگنی

• درد کلی شکم یا ناحیه وسط → ممکن است مربوط به روده یا اختلالات عمومی باشد

تشخیص درد شکمی

پزشک معمولاً این مراحل را طی می‌کند:

1. شرح حال کامل: مدت درد، شدت، کیفیت، محل درد، عوامل تشدید یا تسکین‌دهنده

2. معاینه فیزیکی شکم: لمس شکم، بررسی حساسیت یا توده

3. آزمایشات کمکی:

   • آزمایش خون کامل

   • آزمایش ادرار

   • سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن شکم

   • در موارد خاص: آندوسکوپی یا لاپاراسکوپی

4. اگر نیاز باشد، بیمار را به متخصص گوارش یا جراحی ارجاع می‌دهند

درمان و مراقبت

درمان بستگی به علت درد دارد:

• درمان خانگی و تسکینی: استراحت، هیدراته ماندن، استفاده از کیسه گرم، رژیم غذایی ملایم

• دارویی: داروهای ضدالتهاب، آنتی‌بیوتیک اگر عفونت باشد، داروهای گوارشی

• مداخلات پزشکی: اگر علت جدی باشد، ممکن است نیاز به جراحی، درناژ، یا درمان تخصصی باشد

• مراقبت بر اساس تشخیص: برای مانند آپاندیسیت، انسداد روده یا سنگ کلیه، درمان اورژانسی لازم است

چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟

اگر درد شکمی همراه با یکی از شرایط زیر باشد، باید فوراً اقدام شود:

• درد شدید ناگهانی

• تب بالا

• استفراغ مداوم

• خون در مدفوع یا استفراغ

• زردی پوست یا چشم

• فهمیدن اینکه درد کاهش نمی‌یابد یا روز به روز بدتر می‌شود

mayo clinic information